Hoofdzaken: Zorg voor de Vergrijzing
Mensen leven langer, onze populatie vergrijst en de vraag naar medische zorg verandert. De oudere patiënt vraagt om een andere benadering. Ouderen hebben vaak te maken hebben met meerdere co-morbiditeiten en verminderde fysiologische reserves, wat vraagt om gerichte zorg.
Als MKA-chirurg komen we dagelijks steeds vaker ouderen tegen met uiteenlopende zorgvragen. Om goed te kunnen anticiperen op deze vragen, is een gedegen kennis van de medische zorg voor deze groep essentieel. Ook als algemeen practicus is het belangrijk specifieke aandoeningen te herkennen die bij ouderen veelvuldig voorkomen en de juiste keuzes te maken in de zorgverlening.
Tijdens Hoofdzaken 2025 presenteren we u een breed scala aan sprekers die veel kennis en ervaring hebben op het gebied van de zorg voor ouderen, zodat u na deze dag direct praktische handvatten heeft die u in de praktijk kunt toepassen.
In de ochtend wordt gestart met een lezing van prof. dr. Klara Mosterd, waarin de dermato-oncologie bij ouderen centraal staat. Vervolgens bespreekt dr. Willem Rademacher de specifieke aspecten binnen de oral medicine bij de oudere patiënt. Dit wordt gevolgd door een lezing over gerodontologie door prof. dr. Anita Visser, die ingaat op het belang van mondzorg bij ouderen. Dr. Suzanne Festen zal de peri-operatieve aspecten van kwetsbaarheid (frailty) behandelen, een cruciaal onderwerp om de oudere patiënt veilig te kunnen behandelen.
In de middag wordt dieper ingegaan op de zorg voor ouderen met specifieke uitdagingen. Dr. Justin Pijpe bespreekt de behandeling van extreme atrofie van de maxilla, een probleem dat met name voorkomt bij ouderen en (patiënt)specifieke oplossingen vergt. Daarna zal drs. Annelot van der Meulen aandacht besteden aan palliatieve zorg, met de focus op het omgaan met droge mond in de laatste levensfase. Tot slot zal prof. dr. Tinka van Vuuren het hebben over gezond ouder worden op het werk en ons onderwijzen hoe ook wij het werk tot op een oude leeftijd vol kunnen houden!
Commissie Hoofdzaken
Michiel Doff, Jurrijn Kleinbergen, Erik Nout, Silke Nurmohamed, Pim Schreuder en Veronique Timmer
Huidkanker is momenteel de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland. Eén op de 5 Nederlanders zal gedurende zijn leven huidkanker krijgen en de incidentie stijgt nog altijd als gevolg van de dubbele vergrijzing en gedrag. De belangrijkste risicofactor is UV-blootstelling. Huidkanker is eigenlijk een overkoepelende term voor meerdere vormen van kanker welke ontstaan uit verschillende onderdelen van de huid. De meest voorkomende zijn: het basaalcelcarcinoom, het plaveiselcel carcinoom en het melanoom. Maar ook de zeldzamere vormen van huidkanker zoals het merkelcel carcinoom of varianten van cutane sarcomen zien we steeds vaker. Behandeling is voornamelijk chirurgisch, maar de afgelopen jaren kenmerken zich door een toename in ontwikkeling en toepassing van minder tot niet invasieve behandel opties. In mijn presentatie zal ik een kort overzicht geven van de kenmerken van de meest voorkomende huidkankers en de beschikbare behandelingen bespreken.
Prof. dr. Klara Mosterd
dermatoloog
In deze lezing worden enkele aandachtspunten rondom het mondslijmvlies bij oudere patiënten besproken.
Thema’s als veroudering, medicatiegebruik en systemische gezondheid komen aan bod, met ruimte voor reflectie op klinische herkenning en benadering.
Dr. Willem Rademacher
MKA-chirurg
Oudere patiënten met een sterke mate van zorgafhankelijkheid en een complexe gezondheid hebben een grote kans op mondgezondheidsproblemen die zich vaak niet makkelijk laten oplossen. Omdat deze patiënten ook niet goed te verplaatsen zijn worden ze echter niet snel gezien bij de tandarts algemeen practicus of de kaakchirurg en zijn ze voor hun mondzorg aangewezen op mondzorgverleners in zorginstellingen. Dezen zijn echter lang niet altijd in staat om de hulp te bieden die ze zouden willen bieden door bv gebrek aan kennis en instrumentarium van de zorgverlener of door gebrek aan cooperativiteit van de patient, bv bij dementie. De hulp van kaakchirurgie is dan soms echt gewenst maar die hulp wordt naar verluid vaak niet geboden.
In deze interactieve lezing willen we aan de hand van casuistiek proberen om de zorgverleners in elkaars wereld te laten kijken en te ontdekken waarom samenwerken soms zo lastig is. Wat zijn knelpunten en hoe onoplosbaar zijn die? Hoe kunnen we elkaar helpen?
Prof. dr. Anita Visser
tandarts
Door de vergrijzing van onze samenleving neemt het aandeel ouderen dat een beroep doet op de zorg toe. Het integraal zorgakkoord roept op tot passende zorg, zorg die zich richt op de persoon en niet alleen op diens ziekte. Zeker als het gaat om oudere, kwetsbare patiënten met een hoog risico op negatieve uitkomsten van een behandeling. Maar hoe geef je hier nu handen en voeten aan?
Na deze lezing bent u beter in staat preoperatief de kwetsbaarheid bij uw patiënten te herkennen en mee te wegen bij het maken van (passende) behandelbeslissingen en perioperatieve optimalisatie.
Dr. Suzanne Festen
internist ouderengeneeskunde
Behandeling van de extreem atrofische bovenkaak kan zeer uitdagend zijn. Steeds vaker worden we geconfronteerd met oudere patiënten die al eerder zijn behandeld met implantaten of een botopbouw. Wat te doen als deze behandeling is gefaald? Kies je voor een nieuwe botopbouw of toch voor een minder invasieve ingreep? Met zygoma implantaten of een AMSJI hebben patiënten in één enkele ingreep een functionerende prothese. Door gebruik te maken van pterygoid implantaten of (trans)nasale implantaten kun je soms een augmentatieprocedure voorkomen.
Deze lezing zal ingaan op de alternatieve behandelingopties van de extreem atrofische bovenkaak met nadruk op het quad zygoma protocol. De huidige literatuur zal worden besproken, evenals indicatiestelling, digitale planning, chirurgische techniek en complicaties.
Dr. Justin Pijpe
MKA-chirurg
Droge mond is een van de meest voorkomende klachten in de laatste levensfase, heeft een hoge symptoomlast en is een grote oorzaak van andere mondklachten zoals halitose, pijn en infectie van de mond. Deze mondklachten zorgen voor problemen met spreken, eten, slapen, intimiteit en het sociale leven; dingen die juist zo belangrijk zijn voor patiënten en hun naasten in de laatste levensfase. Momenteel wordt mondklachten weinig (h)erkend door zorgverleners en patiënten zelf, en blijven dan ook vaak onbehandeld.
Deze presentatie bespreekt daarom in een vogelvlucht droge mond en andere mondklachten in de laatste levensfase, met praktische tips voor de behandeling ervan en de laatste wetenschappelijke inzichten.
Drs. Annelot van der Meulen
arts-onderzoeker
‘Wat wil je worden als je later groot bent?’ Als kind krijg je die vraag vaak. Maar hoe ouder je wordt, hoe minder vaak het gebeurt. Begrijpelijk, maar toch: ook als je volwassen bent, is het goed om na te denken over je toekomst.
We willen nu ons werk kunnen doen, maar ook op latere leeftijd actief en fit zijn. Duurzame inzetbaarheid vraagt dat je loyaal bent aan je latere zelf: in staat om gezond, productief en met plezier huidig en toekomstig werk te doen. Want het gaat niet alleen om het nu, maar vooral om de toekomst (Van Vuuren, 2024).
Werknemers zelf en hun directe leidinggevenden, management en HR-vertegenwoordigers kunnen ingrijpen om de duurzame inzetbaarheid te vergroten. Het is belangrijk om te beseffen dat het bevorderen van duurzame inzetbaarheid niet alleen gaat om maatregelen om slijtage, disfunctioneren en ziekteverzuim te voorkomen. Het gaat ook om maatregelen die bijdragen aan het versterken van ieders loopbaan, het functioneren, gezondheid en welbevinden, en die gericht zijn op de omstandigheden en randvoorwaarden waaronder het werk wordt gedaan. Deze maatregelen zijn erop gericht om langer te kunnen doorwerken en optimaal te kunnen functioneren. Je hoeft immers niet ziek te zijn om beter te worden (Van Vuuren, 2012).
In deze lezing komen de volgende onderwerpen aan bod:
Prof. dr. Tinka van Vuuren
bijzonder hoogleraar vitaliteitsmanagement